Nhân Tướng Học và Quan Niệm Giáo dục

Giáo dục không thể thực hiện sứ mệnh của mình, nếu như nó không được xây dựng trên sự hiểu biết sâu sắc về con người. Bởi thế, trong nội dung bài viết này, chúng tôi sử dụng Nhân Tướng như một công cụ tham chiếu, từ đó mong muốn đúc rút ra những suy ngẫm hữu ích cho chúng ta trong vấn đề giáo dục nói chung, và tự giáo dục nói riêng.

Bài viết này, phân tích đặc tính của diện tướng, tức tướng mặt một con người - một bộ phận trong phân tích hình tướng.

Phần 1: Tam Đình

Khuôn mặt một con người chia thành 3 phần chính:

- Phần từ chân tóc tới lông mày, được gọi là thượng đình.

- Phần từ lông mày tới chỏm mũi, được gọi là trung đình.

- Phần từ chỏm mũi đến hết cằm, được gọi là hạ đình.

Các tài liệu đều đề cập đến 3 vùng này, nhưng không đi sâu vào phân tích ý nghĩa về tâm tính của từng vùng đó.

Phần thượng đình, bao gồm chủ yếu vùng trán: Phản ánh khả năng tư duy đa chiều của một con người.

Phần trung đình, bao gồm chủ yếu mũi và hai gò má: Phản ánh khả năng hành động và sức cạnh tranh.

Phần hạ đình, bao gồm chủ yếu phần miệng, hai bầu má, cằm và hai quai hàm: Phản ánh các mối quan hệ xã hội và khả năng tương tác, giao tế.

Đi sâu vào phân tích từng bộ phận sẽ cần nhiều thời gian hơn, tuy nhiên chúng ta tạm dừng lại ở đây và nhấn mạnh hơn về ý nghĩa từng bộ phận.

Vùng thượng đình chủ về tư duy đa chiều. Hai chữ “đa chiều” rất quan trọng. Nhiều tài liệu nói rằng trán ngắn là người không thông minh, nói như vậy là vì hiểu sai ý nghĩa vùng thượng đình.

Tư duy đa chiều là khả năng xem xét một sự vật, sự việc, vấn đề dưới nhiều góc cạnh, nhiều yếu tố và bối cảnh khác nhau. Người có trán ngắn không hề phản ánh “kém thông minh” hiểu theo nghĩa rộng, mà phản ánh họ không sở hữu tư duy đa chiều. Mẫu hình này tư duy trực diện, điều đã tin thì tin chắc chắn, điều đã nghĩ thì làm tới cùng. Nếu đi với tướng quý thì quả cảm dũng mãnh, tín niệm kiên định. Đi với tướng xấu thì thô lỗ, ít suy xét hậu quả của hành vi. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sở hữu một vùng trán ngắn.

(Ảnh minh họa: Vùng trán ngắn)

Vùng trung đình chủ về khả năng hành động và sức cạnh tranh. Người xưa nói đàn bà có gò má cao và lộ xương là sát chồng. Lời bình này quá nặng nề và không được tướng pháp cổ điển cho là tốt.

Vùng hạ đình lấy trung tâm là miệng, miệng chủ về ăn nói giao tiếp. Nên tướng hạ đình phản ánh các mối quan hệ và khả năng đối nhân xử thế.

Ba bộ phận này cấu thành ba yếu tố tạo nên thành công một con người: Tư duy đa chiều, khả năng hành động và các mối quan hệ.

Cố nhiên đó chỉ là phần hình tướng, tướng pháp còn chú trọng hơn tới thanh âm và thần thái. Tuy nhiên phạm vi đó quá rộng nên ta chưa bàn ở đây.

Khi xem xét sự liên kết ý nghĩa giữa các vùng, ta thấy rằng trán cao và rộng nhưng vùng mũi thấp ngắn, hai gò má không cao thì cũng chỉ là người giỏi suy xét nhưng thiếu sức hành động. Người có năng lực mạnh mẽ sở hữu trán cao rộng phẳng, mũi và hai gò má nổi bật. Chủ tịch Hồ Chí Minh sở hữu hình tướng này, cho thấy Bác là người có khả năng tư duy đa chiều sắc bén, khả năng hành động mạnh mẽ.

(Ảnh minh họa: Trán cao và rộng)

Phần 2: Tam đình và quan niệm giáo dục.

Khi xem xét ba phần của diện tướng, ta có hai cách  quan sát, một là quan sát từ trên xuống, từ là từ trán, đến mũi, xuống cằm. Cách thứ hai quan sát từ dưới lên. Hai cách quan sát này tương ứng với hai góc độ khác nhau về phát triển con người.

Cách thứ nhất: Từ trên xuống dưới.

Cách quan sát này phản ánh chu trình phát triển con người theo thứ tự: trước hết phát triển tư duy, khi tư duy đã hoàn thiện thì hành động, từ hành động đó kiến tạo các mối quan hệ.

Cách quan sát thứ hai: Từ dưới lên trên.

Cách quan sát này phản ánh cách thức phát triển con người theo trình tự: Trước hết kiến tạo môi trường và các mối quan hệ, sau đó khuyến khích hành động và cạnh tranh, từ hành động đó đúc kết những thành quả về tư duy.

Cách thứ nhất phản ánh nguyên lý: Từ nội hướng ra ngoại, tức phát triển bên trong trước khi phát triển bên ngoài. Cách thứ hai phản ánh nguyên lý ngược lại: Từ ngoại hướng vào nội, tức phát triển bối cảnh bên ngoài từ đó thu lại cho bản thân.

Về ý nghĩa khái quát, hai cách thức phát triển này tương ứng hai quan niệm giáo dục Đông Tây.

Người Phương Đông chú trọng phương pháp từ trong ra ngoài. Như Khổng Tử có lời viết “Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Lối học của chúng ta cũng đi theo xu hướng: Giỏi lý thuyết trước, sau đó mới thực hành, thực hành tốt mới làm nghề, làm nghề mới có đồng nghiệp.

Phương pháp này dẫn tới việc, các mối quan hệ của đa số thường là “mối quan hệ thụ động”, tức là sinh ra do quá trình hành động, là hệ quả của việc làm.

Ngược lại với lối phát triển này, người Phương tây chú trọng kiến tạo môi trường, các mối quan hệ và giáo dục sự tương tác trước. Từ môi trường đó khuyến khích hành động, tạo lập sự cạnh tranh. Từ quá trình hành động và cạnh tranh, thu lại được những tri thức và óc suy xét đa chiều.

Tất nhiên, sự so sánh trên được xét trên bình diện rộng và có tính tuyệt đối hóa. Hai quy trình này thường có sự đan xen lẫn nhau, nhưng có sự phân chia nặng nhẹ, tính chú trọng khác nhau.

(Ảnh: Quan niệm giáo dục Đông Tây)

Suy xét kĩ hơn, lối phát triển bản thân từ trong ra ngoài, phù hợp với đặc thù cơ cấu xã hội ít biến động và có tính ổn định cao. Đời trước truyền cho đời sau tri thức, đời sau học hỏi nhuần nhuyễn rồi ứng dụng trong hành động, từ đó kiến tạo các mối quan hệ. Cách giáo dục này mang nặng tính kế thừa.

Lối phát triển bản thân từ ngoài vào trong, chú trọng tạo lập môi trường để con người tự hành động và cạnh tranh. Tri thức và óc suy xét là kết quả do sự vận động tự thân đó, mang tính cá nhân cao và ít nặng hơn yếu tố kế thừa.

Hai lối phát triển này, có ưu và nhược điểm riêng, tùy thời tùy hoàn cảnh và tùy cá nhân mà vận dụng phù hợp.

Phần 3: Kết luận

Lối phát triển từ trong ra ngoài chiếm ưu thế trong suốt hai nghìn năm lịch sử Á Đông. Các sĩ tử xưa học thuộc nhuần nhuyễn kiến thức của đời trước nhiều năm trời, coi đó là kim chỉ nam, là lời thánh nhân, là bất khả di dịch. Khi đã thấm nhuần rồi, trải qua thi cử khắt khe mới ra làm quan, bắt đầu hành động. Ngay cả trong quá trình hành động, cũng quá chú trọng tính ôn hòa, tính “đắc nhân tâm”, triệt bỏ nhiều phần tính cá nhân và tính cạnh tranh cao độ. Bởi thế, không khó để hiểu rằng tại sao trong sách tướng xưa nay, không đề cao người có 2 gò má quá phát triển, bởi đây là vùng chủ về sự cạnh tranh. Nếu có phát triển, thì gò má cũng phải đầy đặn, không được lộ xương. Nghĩa là sự cạnh tranh vẫn mềm dẻo, không ủng hộ tính cạnh tranh trực diện.

Phương Tây, cụ thể hơn là các nước Châu Âu, vùng lên từ đầu thế kỷ 16. Ngắn ngủi trong vòng 200 năm, họ thống trị toàn thế giới, thương gia có mặt ở khắp nơi, xã hội liên tục phát triển và cải tiến. Người phương Tây chú trọng thiết lập “môi trường” cho tất cả các hoạt động: Môi trường học tập đại chúng, môi trường phát triển bản thân, môi trường pháp luật, môi trường kinh doanh, môi trường văn hóa ứng xử, v.v.. và v.v… Người Phương Tây có vùng mũi và hai gò má nổi cao, họ phát triển tính cạnh tranh mạnh mẽ và coi đó là gốc rễ của sự phát triển.

Nhìn lại xã hội chúng ta ngày nay, trải qua gần một thế kỉ bị thực dân Pháp đô hộ, gần nửa thế kỉ binh đao chiến họa. Đất nước chúng ta như một đứa trẻ cực khổ và nhọc nhằn. Tuy hình thái học tập có vẻ đã khác đi, nhưng ý thức hệ giáo dục vẫn ăn sâu tư tưởng cũ. Trẻ học lý thuyết vô cùng nặng nề, gần 22 năm trời khi hết bậc đại học mới bắt đầu bước vào những hành động thực tế và cạnh trạnh với xã hội. Trẻ ít được dạy về cách kiến tạo chủ động trong các mối quan hệ. Môi trường tốt đối với một trẻ gần như được vô trùng, ngoan ngoãn, an toàn, sự cạnh tranh ở trong giới hạn cho phép. Trẻ chỉ kết giao trong những mối quan hệ thụ động như trường lớp. Lối phát triển từ trong ra ngoài vẫn chiếm ưu thế.

Rộng hơn, các nhà lãnh đạo vẫn như một người cha mẹ tận tình từng việc nhỏ, Thủ tướng chỉ đạo xử lý một vụ án như quán café Xin Chào, nhưng lại chưa thực sự tốt trong việc kiến tạo môi trường xã hội. Môi trường pháp luật thiếu minh bạch, môi trường cạnh tranh không công bằng, môi trường văn hóa ứng xử thấp, môi trường sinh thái càng ngày càng đi xuống v.v.. và v.v..

Những chia sẻ trên đây, đứng trên quan điểm của Nhân Tướng học để phân tích về kết cấu tâm tính của con người, người viết mong rằng mỗi chúng ta rút ra được những nhận định hữu ích về giáo dục và tự giáo dục.

Ban cố vấn của SEE

Công ty Cổ phần Công nghệ và Giáo dục Wikiedu
Địa chỉ: Tầng 4, tòa nhà số 137, Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội
Email: see@hocxemtuong.com
Di động: 0985 658 242